صنايع پتروشيمي ايران ، در آستانه آزموني بزرگ و جهاني

اشاره:
شركت ملي صنايع پتروشيمي (NPC) در شرايطي سي و هشتمين سال فعاليت خود را پشت سرمي گذارد كه به اعتبار و اتكاي رشد جهشي سال هاي اخير، از جايگاه و موقعيت ويژهاي در بازار جهاني برخوردار شده است.
اين شركت با هدف بنيادي «توسعه براي زندگي بهتر» و با شعار راه بردي «تلاش، آفرينش و بالندگي»هم اينك در قالب 13 شركت توليدي، 16 شركت مجري طرح، 10 شركت تجاري و خدماتي و 11شركت مهندسي خدماتي، پي جوي اهدافي چون نقش آفريني بيشتر در صادرات غير نفتي ، تامين مواداوليه صنايع پايين دست و دستيابي به سهم بيشتر از بازار جهاني است.
بيگمان، تحقق اهداف مورد اشاره، موكول و مشروط به اجراي صحيح، دقيق و زمان بندي شده سياست ها و برنامه هاي كلاني است كه در طول چند سال گذشته در دستور كار مسوولان و متوليان شركت قرار گرفته و اينك در فاصله 2 سال تا اتمام عمليات اجرايي طرح هاي توسعه و آغاز بهرهبرداريرسمي، صنايع پتروشيمي ايران در آستانه آزموني بزرگ و جهاني قرار گرفته است.
خصوصي سازي، تربيت نيروي انساني ماهر، مديريت موثر سرمايه، طراحي و استقرار نظام جامع اطلاعاتي، بهبود و بهسازي نظام اجرايي طرح ها، گسترش و تعميق برنامه هاي تحقيق و توسعه، گسترش همكاري هاي منطقه اي و ارتقاي كيفي فرايند فروش و خدمات و پشتيباني از جمله اهداف مرتبط باتوسعه پايدار صنايع پتروشيمي كشور است كه چگونگي تحقق آنها در گفت و گو با مهندس محمدحسن پيوندي مدير برنامهريزي و طرح هاي توسعه صنايع پتروشيمي مورد اشاره قرار گرفته است.

مزيت هاي ويژه
«پتروشيمي در اقتصاد ملي ايران سهم چشمگيري دارد. در واقع ايران، در رديف معدود كشورهاي جهان است كه صنعت پتروشيمي يكي از ستونهاي اصلي اقتصاد آن را تشكيل مي دهد. وجود منابع عظيم گاز و كيفيت قابل توجه آن، قرار گرفتن اين منابع در حاشيه خليج فارس و امكان دسترسي صنايع وابسته به آن به آبهاي آزاد، وجود بازارهاي بزرگ همانند چين و هند و نيروي انساني مستعد و باهوشداخلي از جمله مزيت هاي ويژه چنين صنعتي در كشور است. به همين دليل در چارچوب طرح هاي توسعه و توجه ويژه به صنايع پتروشيمي و تامين نيازهاي مالي و سرمايه گذاري آن، بايد در مجموعه طرح ها و برنامه هاي ملي، از اولويت لازم برخوردار باشد.»
مهندس پيوندي با ترسيم چنين موقعيتي از صنايع پتروشيمي در كشور و با تاكيد بر چشم انداز بسيارروشن و اميدآفرين اين صنعت در اقتصاد داخلي، به پيشينه درخشان مهندسي ساخت در صنايع نفت وگاز ايران و نقش آن در توسعه اين صنايع و صنايع جانبي آن اشاره مي كند و ميگويد: وجود اين مهندسي و نيز شرايط آب و هوايي مناسب، موجب شده است تا اميدوار باشيم كه پتروشيمي ايران در آينده حرف اول را در منطقه خاورميانه بزند.

سال هاي سرنوشت ساز
وي دستيابي به چنين موقعيتي را در گرو همكاري و هماهنگي بين بخشي و نگاه ملي به صنايع پتروشيمي مي داند و مي گويد:
در طول سالهاي 1381 و 1382 طرح هاي در دست اجراي پتروشيمي درگير بالاترين بحران عمليات نصب و ساختمان در تاريخ صنعت پتروشيمي و به تبع آن در اوج مصرف منابع ريالي و ارزي خواهد بود. اما از سال 1383 به بعد كه محصولات توليدي وارد بازار مي شود، درامد ارزي كشور از 870ميليون دلار كنوني به 3.7 ميليارد دلار افزايش مييابد. چنين جهشي نشان دهنده وجود تراكم سنگيني از كار در شرايط كنوني است كه توجه كافي به تامين منابع مالي و اعتباري را مي طلبد. در واقع هرگونه تعلل و كوتاهي در اين زمينه، به تاخير راه اندازي طرح ها و در نتيجه به از دست رفتن فرصت ها وبازارهاي آينده مي انجامد.

بي سابقه در صنعت نفت و صنايع پتروشيمي كشور
مهندس پيوندي با اشاره به اين كه هم اكنون در ميانه سومين سال از برنامه 5 ساله سوم توسعه اقتصادي-اجتماعي كشور هستيم مي گويد:
با توجه به برنامه ريزي هاي انجام شده، محصول طرح هاي مراحل 1 و 2 و 3 توسعه پتروشيمي بايد در اواخر سال 1383 و اوايل سال 1384 وارد بازار شود. البته ما به لحاظ تامين خوراك طرح هادغدغه اي نداريم. چرا كه با پيشرفت برنامه هاي وزارت نفت در پارس جنوبي و ديگر طرح هاي مرتبط ازجمله بيد بلند 2، خوراك لازم تدارك ديده مي شود. اما نكته مهم در اين ميان، توجه به برنامه زمان بندي اجراي طرح ها است. ما در طول سال جاري و سال آينده در اوج عمليات نصب و راه اندازي واحدهاي توليدي خواهيم بود و حجم كار چنان است كه در تاريخ صنعت نفت ايران، سابقه ندارد.
اجراي طرحهاي مهم در مجتمع هاي؛ اميركبير، خوزستان،تند گويان، بوعلي سينا، مارون، پارس،برزويه، زاگرس و واحد هاي در حال توسعه در مجتمع هاي موجود مانند ABSتبريز، اتوكسيلات ها دراراك، كريستال ملامين در پتروشيمي خراسان، الفين اراك و طرح توليد اتان در مجتمع پتروشيمي بندرامام، در طول برنامه 5 ساله سوم و افزايش توليد به حدود 35 ميليون تن و توليد نهايي قابل فروش به حدود 25 ميليون تن، اقدام بزرگي است كه در تاريخ صنعت نفت و صنايع پتروشيمي به عنوان يك نقطه عطف قابل ارزيابي است.

ضرورت توجه به بازارهاي آينده
از سوي ديگر بازار جهاني فردا كه با دقت فعاليت هاي ما را تحت نظر دارد و خود را وابسته به توسعه زمان بندي شده امروز مي داند، تنها در صورتي به تعهد خود وفادار خواهد ماند كه محصولات ما را درزمان پيش بيني شده، بدون كم وكاست دريافت كند.
مدير برنامه ريزي و طرح هاي توسعه صنايع پتروشيمي با چنين تاكيدي بر اهميت راه اندازي طرح هاي در دست اجرا در زمان مقرر و برپايه برنامه زمان بندي شده مي گويد: محصول اين طرح ها بايد در زمانهاي پيش بيني شده و در مهلت مقرر وارد بازار شود. چرا كه اين طرح ها از هم اينك سهمي ازبازار آينده جهان را به خود اختصاص داده اند و خريداران محصولات در دنيا نيز از هم اينك روي اين طرح ها و توليدات شان حساب باز كرده اند.

عزم ملي براي طرحهاي ملي
وزارت نفت، سازمان مديريت برنامه ريزي، بانك مركزي، شوراي اقتصاد و مجلس، از جمله مراكزي هستند كه مي توانند با يك عزم ملي پتروشيمي را در اين شرايط حساس ياري كنند و اين امكان را فراهم آورند تا اين طرح هاي بزرگ ملي به سرانجام برسد. ما از يك سو بازار بين المللي را براي سالهاي 1383و 1384 در انتظار گذاشته ايم و از سوي ديگر، چشم اميد به تلاشي همگاني دوخته ايم تا محصولات اين طرح هاي ملي را به موقع به بازار مصرف برسانيم. بديهي است هرگونه كوتاهي و سهل انگاري در اين زمينه موجب از دست رفتن بازارهاي جهاني آينده و وارد آمدن خسارات جبران ناپذيري به صنايع پتروشيمي كشور خواهد شد.

اشتغال زايي طرح هاي پتروشيمي
مهندس پيوندي ايجاد اشتغال ناشي از توسعه صنايع پتروشيمي را از جمله دستاوردهاي مهم براي اقتصاد داخلي مي داند و مي گويد:
پتروشيمي تاكنون در مورد ايجاد اشتغال كه از دغدغه هاي مهم در جامعه محسوب ميشود نقش ارزنده اي داشته است. اين اشتغال در بخشها و مقاطع مختلف ايجاد شده است. اشتغال مستقيم دردوران بهره برداري، اجراي طرح هاي توسعه و مرتبط با صنايع وابسته و همزمان با انتقال فناوري واشتغال غيرمستقيم در بكارگيري نيروي انساني در مرحله ساخت و نصب و راه اندازي طرح ها. براي نمونه، هم اينك بيش از 32 هزار نفر در بخش ساختمان فعال هستند كه با تجربه خوبي كه به دست مي آورند مي توانند در اجراي طرحها و پروژه هاي بعدي پتروشيمي، نفت و گاز مشاركت موثر داشته باشند.
مورد ديگر، ساخت بسياري از تاسيسات و قطعاتي است كه تا پيش از اين در خارج ساخته و به ايران حمل مي شد. مانند ساخت كوره در مجاورت طرح هاي اجرايي كه خود موجب ايجاد اشتغال براي گروهي از متقاضيان كار شده است. افزون بر اين، ميزان اشتغال زايي غير مستقيم در صنايع پايين دستي چند برابر اشتغال مستقيم است. به اين ترتيب وقتي محصولات پتروشيمي به صورت گسترده وارد بازارشود، در شاخه هاي گوناگون به اشكال متنوعي ايجاد شغل مي كند.