الف ) تاريخچه گاز در ايران و تاسيس شركت ملي گاز ايران :
از نوشته هاي تاريخ نويسان كهن چنين بر مي آيد كه ايرانيان در استفاده از گاز و ديگر مشتقات نفتي بر ديگر اقوام جهان پيشي داشته اند، بعنوان مثال وجود بقاياي آتشكده ها و معابد نظير آتش جاوداني نزديك كركوك كه به مشعل بخت النصر معروف بود، در نزديكي يك مخزن گاز طبيعي قرارداشت. همچنين بقاياي معابد زرتشتيان در نزديكي مسجد سليمان و روايات تاريخي از آتش جاوداني آتشكده آذر گشب در آذربايجان بجاي مانده همگي گواه اين مدعاست. ايرانيان باستان بنا به اقتضاي محيط مذهبي خويش آتش را گرامي ميداشتند و در جهت پايدار بودن آن مي كوشيدند در فلات مركزي و جنوبي ايران و در مناطقي كه جنگلهاي انبوه وجود داشت براي روشن نگهداشتن آتش مقدس از امكانات ديگري بجز چوبهاي جنگلي استفاده ميبردند و طبيعت اين مناطق باذخاير فراوان زيرزميني خود اين تلاش را آسان مينمود. مناطق غرب، جنوب و جنوب غربي ايران، آنچنانكه اكنون ميدانيم برروي دريائي از نفت و مشتقات آن قرارداشتند و دارند. بعضي از اين منابع در گذشته بدليل عمق بسيار كمي كه داشتند بافرسايش خاك و يا حركت گسلها يا ساير عوامل طبيعي ديگر بصورت قطرات ناچيزي از درياي زير زميني به بيرون تراوش كرده و انسان متفكر را به بهره برداري از آن وادار مينمودند و در ايران باستان نيز چنين شد . برابر اسناد تاريخي ، ايرانيان قبل از فلسطينيها ، سومري ها و چيني ها از نفت و گاز به گونه هاي بسيار ابتدايي ، تصادفي و بدون برنامه ريزي استفاده ميكردند و تلاش زيادي در جهت پايدار داشتن آتشهاي مقدس از خودنشان ميدادند ولي با اين همه ، سخن بسيار زيادي درباره تاريخ پيدايش نفت و گاز در ايران نمي توان گفت زيرا آنچه كه از اين صنعت با امكانات ابتدايي آن در روزگار كهن ايران خبر ميدهد بسيار اندك و غير مستدل است . اما بي ترديد در سالهاي نه چندان دور يعني از آغاز بهره برداري شركتهاي خارجي نفتي در ايران ، صنايع نفت و گاز در ايران رشد قابل ملاحظه اي داشته است كه بر آمار و ارقام متكي ميباشد .

نخستين اسناد تاريخي از استفاده برنامه اي گاز در ايران به زمان قاجاريه و سلطنت ناصرالدين شاه مربوط ميشود . هنگاميكه ناصرالدين در سال ١٨٧٣ ميلادي به لندن سفر كرده بود ، چراغهاي گازي كه روشني بخش معابربودند تعجب وي را بر انگيخت و علاقمند به بازديد از كارخانه چراغ گاز گرديد . وي پس از بازگشت به ايران ، دستور احداث و استفاده از كارخانه چراغ گاز را صادر كرد . استفاده محدود گاز در ايران تا تاريخ ١٩٠٨ميلادي كه نخسين چاه ايران در مسجد سليمان به نفت رسيد كم و بيش ادامه داشت . پس از استخراج نفت ،‌گازهاي همراه اجباراَ در محل سوزانده ميشدند .

شركت ملي نفت ايران از بدو تشكيل همواره بفكر چاره جويي و استفاده از گاز طبيعي بود كه بعلت بعد مسافت بين منابع توليد و نقاط مصرف و سنگيني سرمايه گذاري و كمي مصرف داخلي كه تنها محدود به بعضي از مناطق نفتخيز جنوب ميشد اين امر بعهده تعويق افتاد و همچنان گازهاي استحصالي سوخته و بهدر ميرفت . تدريجاَ كه منابع نفت يكي پس از ديگري احداث و به بهره برداري ميرسيد ، استفاده از گاز طبيعي براي تامين سوخت و محركه هاي كمپرسور و مولدهاي برق ، مصارف داخلي ، منازل سازماني در مناطق نفتخيز از جمله مسجد سليمان ، آغاجاري ، هفتگل و آبادان مورد توجه قرار گرفت و در كنار فعاليت هاي اصلي توليد ، انتقال و پالايش نفت خام در نواحي جنوبي ايران ، فعاليت هاي محدودي براي تهيه و بعمل آوردن گاز طبيعي توسط شركتهاي عامل در حوزه قرار داد بعمل مي آمد.

اولين استفاده از گاز طبيعي، خارج از مناطق نفت خيز براي تغذيه كارخانه جديد التاسيس مجتمع كود شيميايي شيراز بود كه در سال ١٣٣٤ واحد مذكور احداث و بهره برداري از آن آغاز شد و براي خوراك اوليه آن نياز به گاز طبيعي بود . براي اين منظور خط لوله اي به قطر ١٠اينچ و طول تقريبي ٢١٥ كيلومتر از گچساران به شيراز احداث گرديد .